W ostatnich latach w Unii Europejskiej obserwujemy dynamiczny rozwój systemów płatności, szczególnie w zakresie płatności natychmiastowych. Aby sprostać tym zmianom oraz zwiększyć efektywność i dostępność usług płatniczych, Unia Europejska znowelizowała Rozporządzenia 2012/260 oraz 2021/1230. Niniejszy artykuł omawia cele wprowadzenia tych nowelizacji, założenia inicjatywy Unii rynków kapitałowych, zobowiązania nałożone na dostawców usług płatniczych oraz implikacje dla przedsiębiorców i konsumentów, zarówno w strefie euro, jak i poza nią.

 

Cele wprowadzenia nowelizacji

Celem nowelizacji Rozporządzenia 2012/260 (SEPA) oraz 2021/1230 jest przede wszystkim zapewnienie jednolitych zasad dotyczących transgranicznych poleceń przelewu natychmiastowego w euro na poziomie Unii oraz zwiększenie ogólnego wykorzystania poleceń przelewu natychmiastowego. Podstawą prawną wprowadzenia nowelizacji jest art. 114 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej​​, a potrzeba znowelizowania regulacji podyktowana była w szczególności następującymi istotnymi aspektami, które mają zasięg wielopłaszczyznowy.

Po pierwsze, wprowadzenie zmian w Rozporządzeniu było nieodzowne, albowiem istniała potrzeba stworzenia jednolitego obszaru płatności w euro. Chodziło o to, aby umożliwić łatwe, szybkie i tanie płatności transgraniczne w ramach Unii Europejskiej. SEPA ma na celu zharmonizowanie płatności, eliminując różnice między krajowymi systemami płatniczymi, co przyczynia się do zwiększenia konkurencji i innowacji na rynku płatności.

Nowelizacja Rozporządzenia SEPA ma więc w szczególności na celu:

  1. Zwiększenie dostępności i powszechnego wykorzystania natychmiastowych poleceń przelewu w euro, aby zapewnić wszystkim użytkownikom usług płatniczych możliwość korzystania z natychmiastowych przelewów, co ma przynieść korzyści ekonomiczne i zwiększyć efektywność rynków płatniczych.
  2. Ujednolicenie zasad i standardów, poprzez ustanowienie wspólnych zasad i wymogów dla przetwarzania natychmiastowych przelewów, aby zapewnić ich płynność, niezawodność i interoperacyjność w całej Unii Europejskiej.
  3. Ujednolicenie zasad i standardów, poprzez ustanowienie wspólnych zasad i wymogów dla przetwarzania natychmiastowych przelewów, aby zapewnić ich płynność, niezawodność i interoperacyjność w całej Unii Europejskiej.
  4. Redukcję kosztów i barier dla transgranicznych płatności. W tym przypadku Rozporządzenie ma na celu zapewnienie, aby opłaty za natychmiastowe przelewy nie przekraczały opłat za tradycyjne przelewy, co ma na celu zwiększenie atrakcyjności tych usług i uniknięcie sprzeczności wymogów regulacyjnych.

 

Płatności w strefie Euro i poza strefą Euro

Nowelizacje mają również znaczenie dla państw członkowskich, których walutą nie jest euro. Wprowadzone regulacje przewidują możliwość stosowania zasad równoważnych do krajowych poleceń przelewu natychmiastowego realizowanych w ich własnej walucie. Oznacza to, że państwa spoza strefy euro mogą wdrożyć analogiczne mechanizmy płatności natychmiastowych, co przyczyni się do harmonizacji systemów płatności w całej Unii Europejskiej​​.

Użytkownicy będą mogli mogą ustalić limity maksymalnej kwoty dla poleceń przelewu natychmiastowego, które mogą być zmieniane w dowolnym momencie. Jeśli zlecenie przekroczy ustalony limit, dostawca płatności nie wykonuje transakcji i informuje użytkownika o możliwości zmiany limitu.

Dostawcy będą zobowiązani umożliwić składanie wielu zleceń w formie pakietu, bez stosowania limitów niższych niż dla innych poleceń przelewu. W państwach strefy euro dostawcy będą musieli oferować usługi odbierania poleceń przelewu natychmiastowego od 9 stycznia 2025 r., a wykonywania tych poleceń od 9 października 2025 r. W państwach spoza strefy euro terminy te są odpowiednio późniejsze – 9 stycznia 2027 r. i 9 lipca 2027 r. Wyjątek stanowią instytucje pieniądza elektronicznego i instytucje płatnicze, które muszą oferować obie usługi od 9 kwietnia 2027 r.